TL;DR

Prawo do bycia zapomnianym 1 to prawo do usunięcia prywatnych informacji o Tobie z wyszukiwarek i katalogów. W Europie jest chronione przez RODO 2. Możesz usunąć dane z Google, wyłączyć konta na mediach społecznościowych, a także skontaktować się z brokerami danych 3 za pośrednictwem narzędzi takich jak Incogni 4. Całkowite usunięcie jest niemożliwe 5, ale znacznie ograniczysz swój cyfrowy ślad.

Czym jest prawo do bycia zapomnianym?

Prawo do bycia zapomnianym (RTBF – Right to Be Forgotten) 1 to prawo do usunięcia prywatnych informacji o osobie z wyszukiwarek i katalogów w określonych okolicznościach. Brzmi prosto, ale wiele osób myli je z prawem do prywatności.

Ważna różnica: prawo do prywatności dotyczy informacji, które nigdy nie były publiczne. Prawo do bycia zapomnianym polega na wycofaniu publicznego dostępu do informacji, które były kiedyś publiczne 6. Przykład: zdjęcie z imprezy, które wrzuciłeś na Facebooka 10 lat temu, a teraz chcesz, by zniknęło z wyszukiwarek.

Jak to się zaczęło?

Europejski Trybunał Sprawiedliwości uznał prawo do bycia zapomnianym za prawo człowieka w wyroku przeciwko Google w sprawie Costeja z 13 maja 2014 roku 7. Od tamtej pory prawo to jest chronione przez RODO (Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych) 2, które weszło w życie w 2018 roku 8.

Twój cyfrowy ślad – co o Tobie wie internet?

Zanim zaczniesz usuwać dane, warto zrozumieć, co właściwie o Tobie wie internet.

Ślad cyfrowy to wszystkie odciski pozostawione podczas korzystania z internetu 9. Są to:

  • informacje przesyłane online (dane w formularzach, e-maile, załączniki)
  • filmy i zdjęcia
  • historia przeglądania
  • adresy IP
  • pliki cookies

Jak wiele można się dowiedzieć z adresu IP?

Na podstawie samego adresu IP można ustalić 10:

  • adres fizyczny, pod którym znajduje się Twoje urządzenie
  • system operacyjny
  • zestaw zainstalowanych czcionek
  • ustawienia przeglądarki internetowej

Dlatego VPN (Virtual Private Network — szyfrowane połączenie do internetu) jest rekomendowanym podejściem do ochrony prywatności.

Cookies – niewidzialny śledzący

Większość przeglądarek, takich jak Google Chrome czy Opera, gromadzi pliki cookies 11. Dzięki nim serwery stron mogą śledzić Twoją aktywność w sieci – jakie strony odwiedzasz, co kupujesz, co szukasz. Te dane trafiają do reklamodawców, a czasem do brokerów danych.

Brokerzy danych – kto sprzedaje Twoje informacje?

Jednym z największych zagrożeń dla Twojej prywatności są brokerzy danych 3. To przedsiębiorstwa, które zbierają, łączą i sprzedają informacje o osobach prywatnych:

  • imiona i nazwiska
  • adresy
  • numery telefonów
  • dane o dochodach
  • historię zakupów
  • powiązania rodzinne

Przykładowymi brokerami działającymi globalnie, w tym na rynku europejskim, są Experian, Equifax i Acxiom 12. Mogą sprzedawać Twoje dane marketingowcom, firmom ubezpieczeniowym, a nawet cyberprzestępcom.

Jak realizuje się to prawo — trzy mechanizmy

Prawo do bycia zapomnianym nie jest jednym przyciskiem. W praktyce realizuje się je trzema niezależnymi drogami, które warto rozróżnić:

  1. Wniosek RODO do administratora danych — piszesz bezpośrednio do serwisu (sklep, portal, bank), który przechowuje twoje dane, powołując się na art. 17 RODO. Administrator ma 30 dni na usunięcie. To podstawowa i najskuteczniejsza droga dla polskich serwisów.
  2. Wniosek do wyszukiwarki — Google i Bing mają osobne formularze „prawa do bycia zapomnianym„. Pamiętaj: wyszukiwarka to indeks, nie źródło. Usunięcie z Google nie usuwa danych ze strony, która je publikuje — to dwa osobne kroki.
  3. Wniosek do brokera danych — firmy typu Experian, Equifax czy Acxiom 12 handlują profilami. Każdego trzeba zgłosić osobno; dane mają tendencję do powracania, więc proces się powtarza.

Kluczowa zasada na start: całkowite usunięcie jest niemożliwe 5. Cel to ograniczenie cyfrowego śladu i zmniejszenie ryzyka, nie 100% anonimowości — tej w internecie nie ma.

Tu kończy się teoria. Konkretną, gotową do wysłania listę 38 polskich serwisów z adresami do spraw RODO oraz wzór wniosku zebraliśmy osobno — to operacyjne uzupełnienie tego artykułu:

→ Jak usunąć dane z internetu — checklista 38 serwisów popularnych w Polsce

Szerszy kontekst RODO (zakres praw, terminy, skarga do UODO) opisaliśmy w przewodniku po prywatności w Polsce.

Dlaczego to ważne?

Każda dostępna w sieci informacja staje się potencjalnym celem dla cyberprzestępców 13. Usunięcie danych osobowych może zmniejszyć ryzyko:

  • kradzieży tożsamości – cyberprzestępcy mają utrudniony dostęp do danych potrzebnych do podszywania się pod Ciebie
  • oszustw – mniej informacji = mniej możliwości do manipulacji
  • targetowanych ataków – jeśli Twoje dane nie są dostępne, trudniej Cię znaleźć

Podsumowanie

Prawo do bycia zapomnianym to jedno z najważniejszych praw w erze cyfrowej. Nie musisz czekać, aż ktoś Ci je da – możesz je realizować już dzisiaj. Zacznij od usunięcia kont, które nie używasz, a potem przejdź do bardziej zaawansowanych kroków, takich jak kontakt z brokerami danych.

Pamiętaj: nie chodzi o osiągnięcie 100% anonimowości (to niemożliwe), ale o zmniejszenie swojego cyfrowego śladu i ochronę przed cyberprzestępczością.

Źródła

Zobacz też

Footnotes

  1. Prawo do bycia zapomnianym (RTBF) to prawo do usunięcia prywatnych informacji o osobie z wyszukiwarek i katalogów w określonych okolicznościach. — https://en.wikipedia.org/wiki/Right_to_erasure ↩ ↩2

  2. W Europie, na mocy RODO, użytkownik ma prawo do tzw. prawa do bycia zapomnianym, a Google musi rozpatrzyć wniosek, jeśli informacja jest nieaktualna, niepotrzebna lub narusza prywatność. — https://www.internetstandard.pl/jak-usunac-sie-z-internetu-praktyczny-przewodnik/ ↩ ↩2

  3. Brokerzy danych to przedsiębiorstwa, które zbierają, łączą i sprzedają informacje o osobach prywatnych, w tym imiona i nazwiska, adresy, numery telefonów, dane o dochodach, historię zakupów i powiązania rodzinne. — https://www.internetstandard.pl/jak-usunac-sie-z-internetu-praktyczny-przewodnik/ ↩ ↩2

  4. Incogni to serwis do usuwania danych, który w imieniu użytkownika kontaktuje się z brokerami danych i wysyła żądania usunięcia danych, obsługując setki brokerów z różnych krajów. — https://www.internetstandard.pl/jak-usunac-sie-z-internetu-praktyczny-przewodnik/ ↩

  5. Całkowite usunięcie informacji o sobie z internetu jest praktycznie niemożliwe, ale ograniczenie swojego cyfrowego śladu jest wykonalne. — https://www.internetstandard.pl/jak-usunac-sie-z-internetu-praktyczny-przewodnik/ ↩ ↩2

  6. Prawo do bycia zapomnianym różni się od prawa do prywatności – prawo do prywatności dotyczy informacji niepublicznych, podczas gdy prawo do bycia zapomnianym polega na wycofaniu publicznego dostępu do informacji, które były kiedyś publiczne. — https://en.wikipedia.org/wiki/Right_to_erasure ↩

  7. Europejski Trybunał Sprawiedliwości uznał prawo do bycia zapomnianym za prawo człowieka w wyroku przeciwko Google w sprawie Costeja z 13 maja 2014 roku. — https://en.wikipedia.org/wiki/Right_to_erasure ↩

  8. Ogólne rozporządzenie o ochronie danych (GDPR) weszło w życie w 2018 roku i zapewnia ochronę dla firm klasyfikowanych jako ‘media’, ale Google celowo zrezygnowała z takiej klasyfikacji. — https://en.wikipedia.org/wiki/Right_to_erasure ↩

  9. Ślad cyfrowy to wszystkie odciski pozostawione podczas korzystania z internetu, w tym informacje przesyłane online, dane wpisane w formularzach, e-maile, filmy i zdjęcia. — https://sektor3-0.pl/blog/jak-usunac-swoj-cyfrowy-slad/ ↩

  10. Na podstawie adresu IP można ustalić adres, pod którym znajduje się urządzenie, system operacyjny, zestaw zainstalowanych czcionek i ustawienia przeglądarek internetowych. — https://sektor3-0.pl/blog/jak-usunac-swoj-cyfrowy-slad/ ↩

  11. Większość przeglądarek, takich jak Google Chrome czy Opera, gromadzi pliki cookies, dzięki którym serwery stron mogą śledzić aktywność użytkownika w sieci. — https://sektor3-0.pl/blog/jak-usunac-swoj-cyfrowy-slad/ ↩

  12. Przykładowymi brokerami danych działającymi globalnie, w tym na rynku europejskim, są Experian, Equifax i Acxiom. — https://www.internetstandard.pl/jak-usunac-sie-z-internetu-praktyczny-przewodnik/ ↩ ↩2

  13. Każda dostępna w sieci informacja staje się potencjalnym celem dla cyberprzestępców, a usunięcie danych osobowych znacząco zmniejsza ryzyko kradzieży tożsamości oraz oszustw. — https://www.lulitulisie.pl/jak-usunac-swoje-dane-z-internetu ↩